De Nederlandse kust bestaat voor ongeveer 40% uit een kust met strekdammen en of dijken. Het overige deel bestaat uit een vlak strand met zandbanken voor de kust. Ook komen op sommige plekken zandbanken voor tussen de strekdammen. Meestal als de afstand tussen de strekdammen groter is. Op onderstaand kaartje is aangegeven waar de stranden met strekdammen zijn (bij de rode lijnen):

Om deze vraag goed te kunnen beantwoorden gaan we 2 soorten kust bekijken namelijk de vlakke kust aan open zee zonder obstakels maar met zandbanken en de vlakke kust aan open zee met permanente obstakels (dammen en paalhoofden etc.) zonder zandbanken. Met vlakke kust wordt bedoeld een kust met een strand dat langzaam afloopt naar zee. In feite de gehele Nederlandse kust met uitzondering daar waar dijken liggen en zich soms een stuk strand voor bevindt.

GEFIXEERDE MUIEN

Als voorbeeld gebruiken we hierbij de foto die ook gebruikt wordt bij het artikel muiherkenning.

Bepalend voor de muistroom zijn de volgende factoren:

a. Golfhoogte en wind

De grootste bijdrage aan de muistroming wordt geleverd door de golven, deze veroorzaken de zogenaamde set-up of plaatselijke hogere waterstand van het water waardoor er muistromingen ontstaan. De golven langs de Nederlandse kust variëren in hoogte en periode.( tijd in seconden die tussen 2 golven is als je op hetzelfde punt staat). Golven veroorzaakt door de wind hebben meestal een kortere periode. Deininggolven hebben een langere periode. Beide soorten golven veroorzaken set-up. De windgolven wat minder dan de deining golven.

b. Waterstand en locatie (zie luchtfoto)

We onderscheiden nu 2 situaties namelijk de muien die bij laagwater droog vallen (groene strepen) en de muien die bij laag water niet droog vallen (rode strepen). Bepalend voor het risico is nog een 2e factor en dat is in hoeverre de golven over de ondieptes naast de muien aanwezig zijn. Zo zien we op de foto dat de banken wel onder water staan maar dat de golfhoogtes op de bank laag zijn. Het risico in de rode muien zal daardoor ook laag zijn. De groene muien op het strand staan bijna droog en vormen in het geheel geen gevaar. Tussen de muien bevinden zich zwinnen. Deze zwinnen vormen een soort batterij en zijn bepalend voor het dynamisch gedrag van de mui. De zwin werkt als een soort batterij. Hij laadt langzaam op en kan een langduriger muistroom veroorzaken. Als de waterstand daalt komt er een moment dat het overtollige water niet meer over de bank kan terugstromen. Op dat moment zal de stroming in de mui toe kunnen nemen.

c. De grootte van de zandbank

Op de luchtfoto zien we bij de zandbanken de lokatie waar de golven breken en de lokatie waar de zandbank ophoudt en de zwin begint. De afstand tussen deze 2 plekken is bepalend voor de zogenaamde set-up, die de muistroom veroorzaakt. Hoe groter de set-up hoe sterker de muistroom. De grootte van de set-up is niet alleen afhankelijk van deze afstand maar ook van de golfhoogte, de waterstand, vorm van de bodem en de golfperiode.

c . Getij

Een derde factor die mede het risico bepaald is het getijde. Met het getijde wordt bedoeld de variatie in waterstand veroorzaakt door de werking van maan en zon en de locatie waar men zich bevindt. Afhankelijk van het verschil tussen Hoog Water en Laag Water en de snelheid waarmee deze verandering optreedt worden de muistromen mede beïnvloedt. In het voorbeeld van de babymui is mooi te zien dat er af en toe een golf over de bank heen komt. Echter het water aan de zee zijde zakt ook. Volgens de natuurkundige wet van de communicerende vaten zal het water in de zwin nu terug willen naar de laagste stand dus de zeezijde. Is de snelheid van dalen van het zeepeil nu langzaam dan zal het effect van deze getijde component van de muistroom ook laag zijn. Ook van belang is hoe groot de zwin is. Het voert hier te ver om in detail op de risico's van de getijden in te gaan. Belangrijk is dat u weet dat dit mede bepalend is. De lokale reddingbrigades kennen uiteraard de lokale situatie en het getij van die dag en houden hier rekening mee. Bij de rubriek theorie wordt hier dieper op ingegaan. De muistroom met als oorzaak het getijde is voor de Hollandse kust en Waddeneilanden van minder belang, echter bij de Zeeuwse kust is dit vanwege het verschil tussen hoog- en laagwater wel van belang.

PERMANENTE MUIEN

Bij een vlakke kust met strekdammen,  zijn er in hoofdzaak 2 oorzaken aan te wijzen waardoor er gevaar ontstaat.

De muien bij dit soort obstakels bevinden zich meestal aan weerszijde van de strekdammen.

Het navolgende geldt voor dammen die niet al te ver uit elkaar liggen:

a. De tijstroom

De tijstroom is een stroom die veroorzaakt wordt door de getijden langs de Nederlandse kust.

Twee maal per etmaal loopt er een ebstroom en 2 maal per etmaal een vloedstroom.

De stromingen lopen niet gelijk op met het veranderen van de waterstand.

Gemiddeld voor de Hollandse kust is het stromingspatroon als volgt:

Zoals te zien valt duur een totale cyclus ongeveer 12,5 uur. Dit betekent dat het tijdstip van  stromingen iedere dag een stukje (30-60 min) opschuiven. Iedere dag is dus weer anders. Het beeld is anders op de Waddeneilanden en bij de Belgische kust. Belangrijk is dat u weet dat dit plaats vindt.

Als er een tijstroom staat dan wordt deze door de strekdammen naar de zee doorgeduwd. Tijdens een tijstroom is een dam dus gevaarlijk.

b. De windrichting en sterkte

Als er geen tijstroom is kan er nog een andere factor meespelen en dat is de windrichting. Als de wind evenwijdig of schuin op de kust staat, dus niet loodrecht uit zee, dan wordt het water door de wind langs het strand geduwd. De stroming die nu ontstaat noemt men ook wel een zoper. Hoe sterker de wind en hoe meer deze evenwijdig aan het strand waait des te sterker de zoper. Bij deze weersomstandigheden zijn de dammen zeer gevaarlijk.

c. De waterstand.

Er zijn dammen die bij hoog water zo ver onder water liggen dat zowel bij tijstroom als bij een zoper de stroming over de dammen heengaat. Alhoewel er dan niet direct een muistroom is kan men toch letsel oplopen vanwege de basaltstenen en schelpdieren die zich op deze dammen bevinden. Zakt het water dan gaan de muistromen weer lopen.

d. Combinatie van factoren

Uiteraard worden de effecten versterkt als tijstroom en zoper dezelfde richting hebben en de dammen boven water of bijna boven water uitsteken.

Kortom, bij dammen zwemmen is praktisch altijd een risico. Blijf daarom altijd minstens 50 meter uit de buurt van de dammen vandaan. Is er een zoper en een sterke tijstroom in dezelfde richting pas dan helemaal op. Ook al bent u op veilige afstand, als je valt zit je binnen korte tijd bij de dam en komt u in gevaar.

Bij dammen die ver uit elkaar liggen kunnen ook muien ontstaan in de tussenliggende zandbanken. In dit soort situaties krijgen we dus met 2 verschillende soorten muien te maken met de bijbehorende verschillende gevaarsmomenten.

Flash muien

De flash muien ontstaan bij hoge golven en stormachtig weer. Door de onregelmatige golven ontstaan op sommige plekken set-up veranderingen die een korte stroming door de branding veroorzaken. Deze stromingen duren meestal enkele minuten en kunnen snel slachtoffers maken. Deze zogenaamde flash muien zijn meestal aanwezig als de rode vlag gehesen is. Voor reddingbrigades zijn dit moeilijk te bewaken fenomenen en dat is de reden dat het zwemmen verboden wordt.

Baby mui

De baby mui die zich op het strand bevindt stroomt meestal als het water zakt en de bank droogvalt. Deze mui is meestal gevaarlijk voor kleine kinderen. Het is daarom ook belangrijk kleine kinderen NOOIT onbewaakt bij zee te laten spelen. Ouders staan vaak tot hun knieën in het water in een baby mui en kunnen dus makkelijk hun kinderen in de gaten houden.

Overige kusten

Overige kusten zijn de Zeeuwse kust bij Walcheren en de kusten in de zeegaten bij de Waddeneilanden, bijvoorbeeld Vlieland.

Hier zijn zeer sterke tijstromingen die rondom de dammen en paalhoofden aan de lijzijde een soort draaiende stroom veroorzaken die ook richting zee stroomt. Deze neerstroom is net zo gevaarlijk als de stroom aan de loefzijde van de dam, dus daar waar de stroom tegen de dam aan  komt.

Langs de Nederlandse kust liggen hier en daar ook dijken. Deze dijken liggen daar niet voor niets, vaak stroomt het hier zeer dicht onder de kust heftig. Ga daarom nooit bij dijken zwemmen. Ook niet als er een stukje strand droog valt.

Zowel bij IJmuiden als bij Scheveningen bevinden zich de havenpieren. Deze pieren die altijd boven water uitsteken en ver in zee steken zijn altijd gevaarlijk. Ga daar dus nooit zwemmen.

Wat voor alle muien geldt!

Voor alle muien geldt dat als men in een muistroom terecht komt de volgende factoren van belang zijn:

1. De watertemperatuur (zie hoofdstuk Koud water)

2. Uw conditie (Zie hoofdstuk conditie)

3. Uw tegenwoordigheid van geest en vermogen om niet in paniek te raken.

De laatste is altijd van toepassing. Mocht u in een mui raken dan is uw eerste prioriteit plotseling geworden:

Drijven blijven!!!!

Dit doet u niet door uw energie te verspillen door tegen de stroom in te zwemmen. Ook het mee zwemmen of  schuin uit de stroom wegzwemmen zal niet meevallen. Theoretisch juist maar ga er vanuit dat het in de praktijk  ontzettend moeilijk is om te kunnen zien wanneer dat kan. Zeker door een leek.

Spaar uw energie en schakel over naar het overleven door zo weinig mogelijk te bewegen. (foetushouding om warmte te bewaren). Probeer als u boven aan een golf zit uw arm op te steken opdat u gezien wordt. Blijf verder rustig en zorg dat u regelmatig ademt zonder water binnen te krijgen.

Gehandicapten leren in het zwembad om zonder de ledematen te gebruiken te blijven drijven door rustig in te ademen, het lichaam te laten zakken, het lichaam komt dan weer boven waarna men vervolgens snel uit- en inademt. Doe dit regelmatig en men komt in een soort cadans van inademen, zakken, stijgen ,uitademen, inademen, zakken etc. Op deze wijze kan men lang  energie sparen. Oefen dit eens en men zal zien dat dit lang vol te houden valt. Dit is ook een goede oefening om te leren niet in paniek te raken.

Als u gezien wordt zal er ongetwijfeld redding komen. Dit kan echter even duren en die tijd heeft u minimaal nodig om te overleven. Ga daarom nooit op een onbewaakt strand zwemmen en zorg dat er iemand is op strand die u ook in de gaten kan houden.

Ziet u iemand verdrinken en wilt u gaan redden besef dan wel het volgende:

- de laatste jaren zijn er veel redders verongelukt, dit waren allen personen die geen reddend zwemmen geleerd hadden en de risico's niet kenden. De meeste slachtoffers die men wilde redden hadden het overleefd.

- reddend zwemmen is een topsport, het is een bekend verschijnsel dat een redder een dusdanige adrenaline verhoging krijgt dat het lijkt of alles kan. Een ongetraind lichaam zal  het echter op een gegeven moment opgeven, eenvoudig omdat alle reserves zijn opgebruikt.

Wat kunt u nu wel doen?

- waarschuw de instanties of reddingsbrigade, 112, en geef de juiste locatie op, gebruik herkenbare gebouwen of locaties om de plaats aan te geven.

- zorg dat iemand de hulpverleners snel op weg kan helpen; wijs waar de drenkeling het laatst gezien is;

- laat surfers in de buurt waarschuwen;

- als zeker is dat hulp onderweg is kan een poging tot redding gedaan worden, zoek drijfmiddelen en neem die mee of werp ze toe, ga bij voorkeur niet alleen en zorg altijd eerst voor uw eigen veiligheid.

- mensen zijn kijkers, maar er zijn altijd mensen die willen helpen, zorg dat deze bij u in de buurt blijven en zet ze aan het werk,

- als de hulpverlening op gang komt dan kunt u helpen door de mensen op afstand te houden en de hulpverleners alle ruimte te geven.

- mocht u een poging tot redding of redding gedaan hebben meldt u dan altijd af bij de hulpverleners, mogelijk heeft u zelf nog hulp nodig of gaan ze naar u op zoek. Dit is ook belangrijk voor de verwerking van eenieder die hier aan mee geholpen heeft.

Risico categorieën muien

In de USA heeft men een indeling gemaakt die aangeeft hoe hoog het risico is. Deze categorieën worden gebruikt in de muiwaarschuwingen via het lokale weerstation. Deze website gebruikt het systeem zoals dat in de USA is opgezet.

Copyright: www.muien.nl 2011 Kopieren: toestemming Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. vereist!